Jubileumboek Brandweer Oosterhout

Brandweerzorg Oosterhout in de 17e eeuw (1625, 1672)

Branden, rampen, oorlogsgeweld. Daarvan bleven Oosterhout, Den Hout, Oosteind, Dorst en omgeving niet gespaard. Wie op zoek gaat naar verhalen uit vroeger tijden, kan zich voorstellen hoe mensen in paniek moeten zijn geweest bij hevig onweer met blikseminslag. Of bij ongelukken door onvoorzichtigheid met vuur. Of door rondtrekkende huursoldaten, die niets en niemand uit de weg gingen. De huizen en boerenschuren stonden meestal dicht op elkaar gepakt. Het stro of riet van de dakbedekking brandde in mum van tijd als de hel. Het vuur breidde zich door overslag van vonken pijlsnel uit, met rampzalig gevolgen.
De brandweerzorg in de zeventiende eeuw staat in Oosterhout in het teken van burenhulp. Bij de grote brand in 1625 van basiliek St. Jan, waarbij de torens en de zijbeuken door soldaten van prins Frederik Hendrik in brand waren gestoken met het doel de postende Spanjaarden te verdrijven, werden primitieve middelen ingezet om het vuur te doven. Met ladders omkleed met leer, met leren brandemmers probeerden omstanders het vuur onder controle te krijgen. Dat lukte in het geheel niet.
Bij de aanval van de Franse legers op de vesting Holland in het rampjaar 1672 ‘schampte’ de Franse ruiterij Oosterhout. Alleen Oosteind had enige ‘brandschade’, maar buurgemeenten Dongen en ‘s Gravenmoer leden grote verliezen. Meer dan vijftig percelen (schuren, woningen, boerderijen) werden door de brandstichtende soldaten met de grond gelijk gemaakt.